Home CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ Spektrum KOMPETENCJE PORTFOLIO Kariera Kontakt

ROZDZIAŁ IV. POŁĄCZENIE TRZECH PERSPEKTYW.

POŁĄCZENIE TRZECH PERSPEKTYW.

Na sklepowej półce stoją trzy produkty.

Każdy ma swoją cenę, opakowanie, właściwości i sposób komunikowania wartości. Za każdym stoją decyzje dotyczące produktu, jego pozycjonowania, dystrybucji i obecności na rynku. Możemy porównać ich parametry. Sprawdzić ceny, przeanalizować ekspozycję, ocenić komunikację i dostępność.

To naturalne elementy pracy marketingowej.

Ale zatrzymajmy się przy tej samej półce nieco dłużej. Co sprawia, że określony produkt może stać się dla człowieka interesujący? Co może przekonać go, że dana propozycja jest warta wyboru? Co może pomóc mu podjąć działanie, a co może sprawić, że zrezygnuje, odłoży decyzję albo wybierze coś innego?

To pytania, które towarzyszyły nam w trzech poprzednich rozdziałach.

W pierwszym przyglądaliśmy się CHCIEĆ, czyli możliwym źródłom zainteresowania, potrzebom, oczekiwaniom i sytuacjom, w których propozycja marki może nabierać znaczenia.

W drugim skupiliśmy się na MIEĆ, poszukując przesłanek, dzięki którym człowiek może uznać produkt, usługę lub doświadczenie za wartościowe i warte wyboru.

W trzecim analizowaliśmy BRAĆ, zwracając uwagę na warunki, możliwości i ograniczenia związane z podjęciem oraz realizacją działania.

Teraz skierujemy wszystkie trzy grupy pytań na jeden problem. Nie będziemy jednak traktować ich jako kolejnych etapów, które konsument musi przejść.

CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ to trzy perspektywy patrzenia, a nie obowiązkowa kolejność zachowań człowieka.

Ktoś może sięgnąć po produkt z przyzwyczajenia. Ktoś inny zauważy promocję i podejmie decyzję niemal natychmiast. Jeszcze inna osoba zainteresuje się komunikatem, porówna dostępne propozycje i ostatecznie nie wybierze żadnej.

Nie musimy zakładać, że te osoby postępują według tego samego schematu. Możemy natomiast przyjrzeć się różnym możliwym mechanizmom ich decyzji. Właśnie w tym miejscu rozpoczyna się połączenie trzech perspektyw. Nie chodzi o uzyskanie jednej, najlepszej odpowiedzi. Chodzi o poszerzenie pola obserwacji i interpretacji. O możliwość zauważenia zależności, które łatwo przeoczyć, kiedy analizujemy wyłącznie pojedynczy komunikat, parametr produktu albo wynik sprzedażowy.

A przede wszystkim o skierowanie uwagi na człowieka, który znajduje się po drugiej stronie działań marketingowych.

Jedna propozycja. Różne możliwe mechanizmy decyzji.

Wyobraźmy sobie fikcyjną markę, która wprowadza na rynek nowy jogurt pitny. Produkt ma pojemność 330 ml, zawiera 25 gramów białka i kosztuje 7,99 zł. Na opakowaniu wyeksponowano informację o zawartości białka. Komunikacja podkreśla smak, wygodę spożycia i możliwość wykorzystania jogurtu jako przekąski w ciągu dnia. Marka przygotowała również promocję: drugi produkt 50% taniej.

Jest jeszcze jeden element.

Na opakowaniu znajduje się kod QR prowadzący do dodatkowej przestrzeni marki. Można tam poznać właściwości produktu, znaleźć inspiracje, dowiedzieć się o nowościach, skorzystać z aktywności promocyjnej albo podzielić się opinią.

Wszystkie te elementy zostały wymyślone na potrzeby naszego przykładu. Nie są opisem istniejącej kampanii ani wyników badań konsumenckich. Mamy więc jeden produkt i kilka różnych elementów jego propozycji marketingowej. Co możemy o nim powiedzieć? Zawiera określoną ilość białka. Ma cenę. Jest objęty promocją. Udostępnia dodatkowe treści i możliwości kontaktu z marką. To obserwacje wynikające z przyjętych założeń. Ale co z nich wynika dla człowieka? Tutaj zaczyna się obszar interpretacji.

CHCIEĆ – kiedy propozycja może nabrać znaczenia?

Informacja o 25 gramach białka może zainteresować osobę, dla której zawartość tego składnika ma znaczenie. Jednak nie każdy człowiek poszukujący przekąski kieruje się zawartością białka. Dla kogoś ważniejszy może być smak. Dla innej osoby wielkość opakowania, znajomość marki albo możliwość wygodnego spożycia produktu w drodze.

Ktoś może zainteresować się promocją, choć wcześniej nie planował zakupu jogurtu. Jeszcze ktoś może zauważyć zaproszenie do dodatkowej aktywności.

Ale możliwa jest również sytuacja odwrotna.

Człowiek dostrzega produkt, rozumie komunikat i nie znajduje w nim niczego, co odpowiadałoby jego aktualnym potrzebom. Z perspektywy CHCIEĆ nie wystarczy więc zapytać, czy opakowanie przyciąga uwagę.

Warto pójść dalej.

  • Dlaczego właśnie ta informacja miałaby być dla kogoś istotna?
  • W jakiej sytuacji człowiek mógłby zacząć rozważać taką propozycję?
  • Czy marka odwołuje się do potrzeb, które rzeczywiście występują wśród jej potencjalnych odbiorców?
  • Czy koncentruje się wyłącznie na tym, co chce powiedzieć, czy również na tym, czego człowiek może poszukiwać?
  • I czy istnieją powody zainteresowania, których dotychczas nie uwzględniliśmy?

To pytania wykraczające poza samą widoczność komunikatu. Pozwalają przyglądać się temu, kiedy, dla kogo i dlaczego propozycja może nabierać znaczenia.

MIEĆ – co może czynić propozycję wartą wyboru?

Zawartość 25 gramów białka jest właściwością produktu. Może być również korzyścią dla określonego odbiorcy. Ale sama obecność tej właściwości nie przesądza o wartości, jaką człowiek przypisze jogurtowi. Znaczenie mogą mieć smak, skład, cena, wygoda, wcześniejsze doświadczenie, dostępność albo możliwość wykorzystania produktu w konkretnej sytuacji.

Pojawia się też kwestia dodatkowego środowiska marki. Informacje, inspiracje i aktywności udostępnione przez kod QR mogą rozszerzać propozycję poza sam produkt.

Dla jednej osoby możliwość poznania składu będzie użyteczna. Dla drugiej inspiracja dotycząca zastosowania jogurtu może być interesująca. Ktoś inny doceni możliwość zdobycia nagrody, udziału w zabawie albo podzielenia się doświadczeniem. Ale ktoś może nie potrzebować żadnej z tych rzeczy. Może kupić jogurt wyłącznie dlatego, że lubi jego smak. I taka sytuacja również jest ważna.

Wartość produktu nie kończy się na samym produkcie. Ale nie wszystko, co marka do niego dodaje, staje się wartością dla człowieka.

Właśnie dlatego perspektywa MIEĆ nie służy uzasadnianiu coraz większej liczby korzyści i aktywności. Pozwala raczej pytać, co naprawdę może nadawać propozycji wartość.

  • Czy właściwość produktu odpowiada na określoną potrzebę?
  • Czy dodatkowe doświadczenie ma znaczenie samo w sobie, czy jest jedynie kolejnym komunikatem marketingowym?
  • Czy człowiek rozpoznaje wartość, którą marka zamierza dostarczyć?
  • Czy istnieje wartość już obecna w produkcie, ale niewystarczająco widoczna?
  • A może dostrzegamy potrzebę, na którą nie odpowiada jeszcze żadna z rozważanych propozycji?

Nie musimy znać odpowiedzi przed rozpoczęciem analizy. Ważne, aby pozostawić sobie możliwość ich poszukiwania.

BRAĆ – co może ułatwiać lub utrudniać działanie?

Nasz jogurt kosztuje 7,99 zł. Marka oferuje drugi produkt 50% taniej. Promocja może być atrakcyjna dla osoby, która planowała zakup dwóch opakowań. Ale dla kogoś, kto potrzebuje tylko jednego, konieczność większego łącznego wydatku może ograniczać atrakcyjność propozycji.

Sama obecność rabatu nie pozwala nam więc rozstrzygnąć, czy oferta ułatwi podjęcie decyzji. Podobnie jest z dodatkowymi aktywnościami.

Marka może oferować wartościowe treści, konkursy lub usługi. Jednak aby z nich skorzystać, człowiek musi dowiedzieć się o ich istnieniu, zrozumieć zasady i wykonać określone działanie.

  • Czy wymaga to zbyt wiele czasu?
  • Czy sposób uczestnictwa jest zrozumiały?
  • Czy obiecana korzyść uzasadnia wysiłek?
  • Czy można skorzystać z niej bez zbędnych formalności?
  • Czy warunki działania są zgodne z oczekiwaniami odbiorcy?

Perspektywa BRAĆ pozwala przyjrzeć się przejściu od rozważanej możliwości do konkretnego działania. Nie musi dotyczyć wyłącznie zakupu. Jeżeli analizujemy udział w konkursie, pytamy o warunki uczestnictwa. Jeżeli analizujemy dostęp do dodatkowej informacji, przyglądamy się możliwości jej uzyskania. Jeżeli analizujemy ponowny zakup, interesują nas warunki, które mogą sprzyjać powtórzeniu wyboru albo go utrudniać.

Za każdym razem musimy jednak jasno określić, jakiego działania dotyczy analiza. Dostrzeganie wartości nie oznacza jeszcze możliwości lub gotowości do skorzystania z niej. I właśnie dlatego pytania BRAĆ pozostają istotne również wtedy, gdy propozycja jest interesująca i uznawana za wartościową.

Gdzie perspektywy się spotykają, a gdzie rozchodzą?

Wróćmy do informacji o 25 gramach białka.

Z perspektywy CHCIEĆ możemy pytać, w jakich okolicznościach ta właściwość może wzbudzać zainteresowanie.

Z perspektywy MIEĆ – czy i dla kogo może stanowić argument uzasadniający wartość produktu.

Z perspektywy BRAĆ – czy dostępność tej informacji w momencie wyboru pomaga porównać propozycje i podjąć działanie.

Wciąż analizujemy ten sam element opakowania. Nie zakładamy jednak, że konsument musi kolejno zainteresować się informacją, uznać jej wartość, a następnie kupić produkt.

Jedna właściwość może mieć znaczenie dla kilku perspektyw jednocześnie.

Podobnie jest z promocją.

Rabat może zwracać uwagę. Może wpływać na ocenę atrakcyjności oferty. Może też ułatwiać albo utrudniać decyzję, zależnie od warunków i sytuacji człowieka.

Z jednej perspektywy to, co zrobiła marka, może wyglądać korzystnie. Z innej może ujawniać ograniczenie. Nie musimy uznawać żadnej z tych interpretacji za prawdziwą bez odpowiednich danych. Samo ich zestawienie może jednak prowadzić do postawienia pytań, których wcześniej nie uwzględnialiśmy.

Przykładowo:

  • Czy obniżka ceny drugiego produktu zwiększa postrzeganą wartość oferty, czy jedynie przesuwa uwagę z ceny jednej sztuki na wielkość rabatu?
  • Czy informacja o wysokiej zawartości białka jest argumentem wyboru, jeżeli człowiek bardziej ceni smak i prostotę składu?
  • Czy dodatkowa aktywność rzeczywiście poszerza wartość kontaktu z marką, jeżeli dostęp do niej wymaga działań, których odbiorca nie chce podejmować?

Tutaj zaczyna ujawniać się istota połączenia trzech perspektyw. Nie tworzymy trzech osobnych ocen marketingowych. Przyglądamy się zależnościom między możliwymi powodami zainteresowania, przesłankami uznania wartości i warunkami działania.

A te zależności nie zawsze będą zgodne. Może pojawić się zainteresowanie bez wystarczającego powodu wyboru. Może istnieć przekonująca wartość, której trudno doświadczyć. Może dojść do zakupu bez szczególnego zainteresowania komunikacją.

Możliwy jest również wybór wynikający z wcześniejszych doświadczeń, przyzwyczajenia lub dostępności produktu. CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ nie wymaga, aby każda decyzja została wyjaśniona przez wszystkie trzy perspektywy w równym stopniu. Pozwala natomiast dostrzec różne możliwe wyjaśnienia i sprawdzić, czy nie przywiązujemy zbyt dużej wagi do jednego z nich.

Jeden punkt styku może otwierać wiele możliwości.

Zatrzymajmy się jeszcze przy kodzie QR umieszczonym na opakowaniu jogurtu. Początkowo traktowaliśmy go jako jeden z elementów propozycji.

Ale co w rzeczywistości może znajdować się za takim zaproszeniem do kontaktu? Informacje o produkcie. Inspiracje dotyczące jego wykorzystania. Nowości marki. Konkurs. Promocja. Możliwość wyrażenia opinii. Usługa albo doświadczenie niezwiązane bezpośrednio z samym spożyciem jogurtu.

Każda z tych możliwości może odpowiadać na inną potrzebę. Nie każdy człowiek zechce dowiedzieć się więcej. Nie każdy będzie zainteresowany konkursem. Nie każdy uzna dodatkową treść za wartościową. Ale jedna osoba może odkryć coś, czego początkowo nie poszukiwała.

Ktoś, kto trafił do marki ze względu na konkurs, może zainteresować się nowym produktem. Ktoś, kto chciał poznać skład, może znaleźć inspirację dotyczącą jego wykorzystania. Ktoś, kto kupił produkt po raz pierwszy, może później skorzystać z dodatkowej usługi.

To możliwe scenariusze, nie zaobserwowane w naszym przykładzie zachowania. Warto jednak zauważyć pewną różnicę.

Komunikowanie jednej propozycji nie musi oznaczać ograniczania człowieka do jednej możliwości kontaktu z marką.

Jedno działanie może być punktem wejścia do szerszego środowiska treści, usług, aktywności i doświadczeń. Nie oznacza to konieczności pokazywania wszystkiego jednocześnie. Na półce człowiek może potrzebować prostego i czytelnego komunikatu. Dodatkowe możliwości mogą być dostępne wtedy, gdy sam zdecyduje się je odkryć. W tym sensie warto rozróżnić bogactwo środowiska marki od natężenia komunikacji w pojedynczym punkcie styku.

Pierwsze może poszerzać dostępne możliwości. Drugie, jeżeli zostanie źle zaprojektowane, może utrudniać zrozumienie głównej propozycji.

Czy wielowątkowe środowisko zwiększy zainteresowanie albo liczbę wartościowych interakcji? To hipoteza wymagająca sprawdzenia. Ale samo postawienie takiego pytania otwiera kolejną możliwość analizy. Możemy badać nie tylko to, czy odbiorca zareagował na pierwotny komunikat, lecz także czy odkrył inne propozycje, z czego skorzystał, co uznał za użyteczne i co mogło pozostać poza jego zainteresowaniem.

Istotne jest również to, że zachowania nie mówią nam wszystkiego. Kliknięcie nie musi oznaczać dostrzeżenia wartości. Udział w konkursie nie musi oznaczać przywiązania do marki. Ponowna wizyta nie pozwala automatycznie stwierdzić, dlaczego człowiek wrócił. Dane o interakcjach mogą być użyteczne, ale ich interpretacja wymaga ostrożności oraz odpowiednio dobranych metod badawczych.

Właśnie tutaj CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ może ponownie kierować nasze pytania.

  • Co zainteresowało odbiorcę?
  • Jaką wartość mógł odnaleźć?
  • Co umożliwiło mu działanie, a co mogło stanowić ograniczenie?
  • I czy istnieją potrzeby, których dostępne aktywności jeszcze nie uwzględniają?

Nie musimy kończyć obserwacji na pierwszym kontakcie ani na pierwszym zakupie. Do tego samego punktu styku możemy powracać, kiedy pojawią się nowe doświadczenia, informacje i okoliczności.

Rzeczywiste punkty odniesienia.

Nasz jogurt jest fikcyjny, ale poszczególne elementy jego propozycji mają swoje odpowiedniki w rzeczywistych działaniach marketingowych. Przyjrzyjmy się trzem przykładom. Nie będziemy przypisywać im udowodnionej skuteczności ani traktować ich jako wzorców postępowania.

Posłużą nam do postawienia pytań.

Tymbark – kiedy komunikacja szuka powodów zainteresowania

Kampania „W TYM JEST GAZZZZZ!” wykorzystywała dynamiczną kreację, autorską piosenkę i wyraziste elementy wizualne do komunikowania linii napojów gazowanych. To przykład działań, w których marka nie ogranicza się do przedstawienia informacji o produkcie, lecz buduje szerszy przekaz kreatywny.

Możemy więc zapytać:

  • Co w takiej komunikacji może mieć znaczenie dla różnych odbiorców?
  • Czy muzyka i dynamika pomagają zwrócić uwagę na produkt, czy przede wszystkim na samą reklamę?
  • Jakie potrzeby, sytuacje lub oczekiwania mogą sprawiać, że przekaz staje się interesujący?
  • Czy zainteresowanie kreacją oznacza również zainteresowanie propozycją marki?

Bez odpowiednich danych nie potrafimy rozstrzygnąć, jakie znaczenie kampania miała dla decyzji konsumenckich. Możemy jednak zobaczyć, że analiza CHCIEĆ nie musi kończyć się na ocenie atrakcyjności reklamy. [4]

Alpro – kiedy właściwość produktu staje się propozycją wartości

W opisie wysokobiałkowego napoju sojowego Alpro marka wskazuje między innymi roślinne źródło białka, zawartość wybranych składników odżywczych i możliwe sposoby wykorzystania produktu.

To konkretny materiał do zadawania pytań dotyczących MIEĆ.

  • Czy zawartość białka stanowi główną wartość dla potencjalnego odbiorcy?
  • Czy pochodzenie roślinne może być równie ważne albo ważniejsze?
  • Czy przedstawione sposoby wykorzystania pomagają człowiekowi dostrzec użyteczność produktu w różnych sytuacjach?
  • Czy wszystkie te argumenty są istotne dla tych samych osób?
  • I czy istnieją dodatkowe potrzeby, na które sam opis produktu jeszcze nie odpowiada?

Nie zakładamy, że wymienione właściwości mają jednakową wartość dla każdego człowieka. Przyglądamy się temu, w jaki sposób cechy produktu mogą stawać się przesłankami jego wyboru. [5]

Żabka – kiedy korzyść spotyka się z warunkami działania

W 2025 roku sieć Żabka komunikowała promocję obejmującą wybrane marki własne, w której drugi, tańszy produkt był dostępny z rabatem 50%. Oferta wymagała zakupu dwóch odpowiednich produktów podczas jednej transakcji. To przykład pokazujący, jak deklarowana korzyść łączy się z konkretnymi warunkami jej uzyskania.

Możemy zapytać:

  • Dla kogo możliwość zakupu dwóch produktów z rabatem może stanowić atrakcyjną propozycję?
  • Czy korzyść pozostaje istotna dla osoby, która potrzebuje tylko jednego produktu?
  • Czy zasady promocji są zrozumiałe?
  • Czy warunki uczestnictwa ułatwiają decyzję, czy mogą w określonych sytuacjach stanowić przeszkodę?

To pytania dotyczące nie tylko wysokości rabatu, ale również sposobu, w jaki człowiek może z niego skorzystać. Sama konstrukcja oferty nie dowodzi jednak, jakie reakcje rzeczywiście wywołała. [6]

Co pokazują te trzy przykłady?

Każdy pozwolił nam przyjrzeć się innemu fragmentowi działań marketingowych. Jednak rzeczywista kampania, produkt lub promocja nie należą wyłącznie do jednej perspektywy.

Komunikacja Tymbarku również przedstawia określoną propozycję wartości.

Właściwości Alpro mogą być powodem pierwszego zainteresowania albo pomagać w podjęciu decyzji.

Promocja Żabki może jednocześnie przyciągać uwagę, zmieniać ocenę korzyści i wpływać na warunki zakupu.

Podział na CHCIEĆ, MIEĆ i BRAĆ porządkuje nasze pytania. Nie dzieli rzeczywistości marketingowej na trzy odizolowane obszary. To jedna z ważniejszych rzeczy, które ujawnia ich połączenie.

Nie każda sytuacja wymaga trzech odpowiedzi.

Wspólne spojrzenie nie oznacza konieczności poszukiwania trzech równie rozbudowanych odpowiedzi.

Jeżeli analizujemy, dlaczego określona propozycja nie staje się przedmiotem zainteresowania, więcej pytań może początkowo pojawić się w obszarze CHCIEĆ. Jeśli produkt jest rozpoznawalny, ale nie wiadomo, co miałoby uzasadniać jego wybór, szczególnie użyteczne mogą okazać się pytania MIEĆ. Gdy problem dotyczy skomplikowanych warunków promocji, braku dostępności lub trudności w skorzystaniu z korzyści, naturalnym obszarem pogłębienia może być BRAĆ.

Ale to nadal tylko kierunki analizy. Niska sprzedaż nie dowodzi braku zainteresowania. Zainteresowanie nie oznacza automatycznie dostrzegania wartości. A skomplikowane warunki promocji nie muszą być główną przyczyną jej rezultatów.

Każda z tych sytuacji może mieć wiele możliwych wyjaśnień. Dlatego warto zachować możliwość powrotu do innych grup pytań, szczególnie wtedy, gdy uzyskane informacje nie potwierdzają naszych pierwszych przypuszczeń.

Znaczenie alternatyw.

Człowiek nie podejmuje decyzji w świecie, w którym istnieje tylko jedna marka. Obok naszego jogurtu mogą znajdować się produkty tańsze, większe, inaczej komunikowane albo lepiej znane. Ale alternatywą nie musi być wyłącznie konkurencyjny produkt. Może nią być inna kategoria, inny sposób zaspokojenia potrzeby, odłożenie zakupu albo całkowita rezygnacja. W tym otoczeniu znaczenie poszczególnych argumentów może się zmieniać.

Informacja o 25 gramach białka będzie inaczej interpretowana, jeśli podobną zawartość oferuje większość produktów na półce. Rabat może wyglądać inaczej w zestawieniu z niższą ceną regularną innej propozycji. Dodatkowe treści mogą stanowić rozpoznawalną wartość dla części odbiorców, ale nie muszą rekompensować różnicy ceny dla pozostałych.

Nie chodzi tutaj o przewidywanie, co zrobi konkurencja. Chodzi o uwzględnienie warunków, w których człowiek może oceniać naszą propozycję. Możemy także postawić pytanie wykraczające poza porównywanie marek:

Jakiej wartości człowiek może poszukiwać, choć nie znajduje jej dzisiaj w żadnej z dostępnych propozycji?

To pytanie może prowadzić poza znane parametry kategorii. Nie daje gotowej odpowiedzi. Pozwala jednak otworzyć obszar obserwacji, którego analiza konkurencyjna ograniczona do porównania istniejących ofert mogłaby nie objąć.

Chwila na własną interpretację.

Wróćmy do naszego fikcyjnego jogurtu. Znamy jego właściwości, cenę, komunikację i warunki promocji. Wiemy również, że marka oferuje możliwość odkrywania dodatkowych treści i aktywności.

Zanim przejdziemy dalej, proponuję krótkie ćwiczenie. Nie będzie to test wiedzy ani próba znalezienia jednej poprawnej odpowiedzi. Chodzi o sprawdzenie, czy potrafimy dostrzec coś więcej niż przy pierwszym spojrzeniu na produkt.

Weź kartkę i długopis.

Zapisz pierwsze pytanie, jakie chciałbyś postawić marce wprowadzającej ten jogurt. Następnie spróbuj przyjrzeć się tej samej propozycji z trzech perspektyw:

CHCIEĆ

Jakie potrzeby, oczekiwania lub sytuacje mogłyby sprawić, że produkt stanie się dla kogoś interesujący?

MIEĆ

Co mogłoby stanowić wystarczające uzasadnienie jego wartości i dla kogo?

BRAĆ

Jakie warunki mogą ułatwiać lub utrudniać konkretną decyzję albo działanie?

Teraz zrób jeszcze jedną rzecz.

Wybierz jeden element propozycji, na przykład promocję, informację o zawartości białka lub kod QR. Spróbuj spojrzeć na niego przez wszystkie trzy perspektywy.

  1. Czy ten sam element może mieć więcej niż jedno znaczenie?
  2. Czy może pomagać w jednym obszarze, a jednocześnie tworzyć ograniczenie w innym?
  3. Czy któreś z postawionych pytań ujawnia potrzebę, której wcześniej nie brałeś pod uwagę?

Na koniec wróć do swojego pierwszego pytania.

Czy po zestawieniu trzech perspektyw nadal uważasz je za najważniejsze?

Być może tak. Ale możliwe również, że pojawiło się inne pytanie, którego na początku nie dostrzegałeś. To właśnie ten moment jest istotą ćwiczenia. Nie porównujemy swoich odpowiedzi z gotowym wzorcem. Sprawdzamy, czy zmiana perspektywy pozwoliła nam zobaczyć więcej.

Od obserwacji do hipotezy. Od hipotezy do dowodu.

W analizie marketingowej łatwo pomylić działania marki z ich możliwymi konsekwencjami. Widzimy duży komunikat na opakowaniu i zakładamy, że przyciąga uwagę. Zauważamy atrakcyjnie przedstawioną korzyść i zakładamy, że przekonuje do wyboru. Odnajdujemy dodatkowe aktywności i przypuszczamy, że budują relację z marką.

Takie interpretacje mogą stanowić punkt wyjścia. Nie są jednak automatycznie ustalonymi faktami.

Dlatego warto rozdzielać trzy obszary.

Obserwacja

Co rzeczywiście możemy stwierdzić?

W naszym przykładzie jogurt zawiera 25 gramów białka, kosztuje 7,99 zł, a marka udostępnia promocję oraz dodatkowe aktywności. To informacje wynikające z przyjętych założeń.

Hipoteza

Co może z tych informacji wynikać?

Zawartość białka może mieć znaczenie dla określonych odbiorców. Promocja może ułatwiać zakup większej liczby produktów. Dodatkowe aktywności mogą tworzyć kolejne powody kontaktu z marką. Każde z tych stwierdzeń wymaga sprawdzenia w odpowiednim kontekście.

Dowód

Jakie informacje pozwoliłyby potwierdzić, ograniczyć lub podważyć nasze przypuszczenia?

W zależności od pytania mogą to być badania deklarowanych potrzeb, obserwacje zachowań, testy komunikacji, eksperymenty, dane o rzeczywistych wyborach albo analiza doświadczeń związanych z korzystaniem z produktu.

Nie każde źródło informacji odpowiada na to samo pytanie. Liczba kliknięć nie wyjaśnia automatycznie motywacji. Wynik sprzedażowy nie wskazuje samodzielnie przyczyny zmiany. Deklaracja zainteresowania nie jest równoznaczna z późniejszym zachowaniem.

Warto także poszukiwać wyjaśnień alternatywnych.

Jeśli sprzedaż wzrosła podczas promocji, przyczyną mogła być cena, lepsza ekspozycja, większa dostępność, sezonowość albo współwystępowanie kilku czynników. Bez odpowiednich danych nie powinniśmy przypisywać rezultatu jednemu działaniu.

CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ nie zastępuje badań ani nie dostarcza automatycznych dowodów. Może natomiast pomagać formułować pytania, hipotezy i kierunki dalszej weryfikacji.

W ten sposób autorska perspektywa pozostaje otwarta na nowe informacje, również takie, które podważają nasze początkowe interpretacje.

Wspólna karta analityczna CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ.

Do rozpoczęcia analizy nie potrzebujemy rozbudowanego systemu. Wystarczy określić problem, zapisać pytania i świadomie oddzielić to, co wiemy, od tego, co dopiero próbujemy zrozumieć.

Punktem wyjścia może być zwykła kartka papieru.

Problem lub sytuacja

  • Co analizujemy?
  • Produkt, opakowanie, ofertę, komunikację, promocję, doświadczenie czy konkretny punkt styku?
  • Jaką decyzję lub jakie możliwe działania człowieka chcemy lepiej zrozumieć?

Perspektywa CHCIEĆ

  • Co może nadawać propozycji znaczenie?
  • Jakie potrzeby, oczekiwania, sytuacje i doświadczenia warto uwzględnić?
  • Jakich możliwych powodów zainteresowania jeszcze nie rozpoznaliśmy?

Perspektywa MIEĆ

  • Co może uzasadniać uznanie propozycji za wartą wyboru?
  • Jakie wartości marka już oferuje?
  • Które mogą pozostać niewidoczne, niezrozumiałe lub nieistotne dla różnych odbiorców?
  • Jakiej wartości może brakować?

Perspektywa BRAĆ

  • Jakiego działania dotyczy nasza analiza?
  • Co może je umożliwiać, ułatwiać albo utrudniać?
  • Czy korzyść jest dostępna, a warunki skorzystania z niej zrozumiałe?

Zależności między perspektywami

  • Które elementy propozycji mogą mieć znaczenie dla więcej niż jednej perspektywy?
  • Gdzie pojawiają się zgodności, napięcia albo możliwe sprzeczności?
  • Czy pierwsza interpretacja zmienia się po uwzględnieniu innych pytań?

Otoczenie i alternatywy

  • Jakie inne możliwości ma człowiek?
  • Co w otoczeniu produktu, marki lub sytuacji wyboru może zmieniać znaczenie analizowanej propozycji?
  • Czy istnieją potrzeby, na które obecne propozycje nie odpowiadają wystarczająco dobrze?

Obserwacje, hipotezy i dowody

  • Co rzeczywiście wiemy?
  • Co jedynie przypuszczamy?
  • Jakie informacje mogłyby potwierdzić albo podważyć nasze interpretacje?

Pytanie, którego wcześniej nie zadaliśmy

  • Co ujawniło połączenie trzech perspektyw, czego nie dostrzegaliśmy na początku?

To ostatnie pytanie nie wymaga odkrycia czegoś nowego za każdym razem. Ma pomóc sprawdzić, czy wspólna analiza rzeczywiście zmieniła albo poszerzyła nasze spojrzenie. Karta nie służy przyznawaniu punktów ani wyliczaniu jednego wyniku. Nie rozstrzyga, czy marka postępuje właściwie. Porządkuje przestrzeń pytań i pozwala świadomiej wskazać, co warto dalej obserwować, badać lub rozważać.

Co wynika z połączenia trzech perspektyw?

Na początku tego rozdziału widzieliśmy trzy produkty na półce. Następnie skupiliśmy się na jednym z nich.

Poznaliśmy jego właściwości, cenę, komunikację i warunki promocji. Zauważyliśmy również dodatkowe możliwości, które marka udostępnia poza samym produktem. Mogliśmy poprzestać na ocenie tych elementów.

Ale skierowaliśmy na nie pytania CHCIEĆ, MIEĆ i BRAĆ. Zaczęliśmy zastanawiać się, jakie znaczenie propozycja może mieć dla różnych ludzi, co może uzasadniać jej wybór i jakie warunki mogą wpływać na możliwość działania.

Dostrzegliśmy, że jedna właściwość może jednocześnie wiązać się z kilkoma możliwymi mechanizmami decyzji. Że dodatkowa korzyść nie dla każdego musi być korzyścią. Że zainteresowanie nie oznacza jeszcze uznania wartości, a uznanie wartości nie gwarantuje działania. Że człowiek nie zawsze wybiera pomiędzy produktami tej samej kategorii. I że czasami najważniejsze pytanie może dotyczyć czegoś, czego marka jeszcze nie oferuje albo nie potrafi dostrzec.

Czy to oznacza, że wiemy już, jak najlepiej wprowadzić jogurt na rynek? Nie. Czy potrafimy przewidzieć, jak zachowają się jego przyszli nabywcy? Również nie. Ale być może potrafimy teraz wskazać więcej zagadnień, które warto rozpoznać, zanim podejmiemy kolejne decyzje marketingowe. Nie zawsze doprowadzi nas to do stworzenia nowej wartości. Czasami wystarczy lepiej zrozumieć tę, która już istnieje.

Innym razem trzeba będzie sprawdzić, czy dodatkowe możliwości rzeczywiście odpowiadają na potrzeby ludzi. Może też okazać się, że nie ma potrzeby zmieniać niczego.

CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ nie mówi marketerowi, co musi zrobić. Pozwala mu przyjrzeć się temu, czego być może jeszcze nie uwzględnił w swoim sposobie myślenia.

I nie musi to być jednorazowe spojrzenie. Do tych samych pytań możemy wrócić przed wprowadzeniem produktu, podczas rozwijania oferty, przy projektowaniu komunikacji, po zakończeniu kampanii albo wtedy, gdy zmieniają się potrzeby i oczekiwania ludzi.

Możemy wrócić również do propozycji, która osiąga dobre wyniki. Nie tylko po to, aby szukać problemów. Także po to, aby rozpoznać możliwości, których wcześniej nie dostrzegaliśmy.

W tym sensie trzy perspektywy nie zamykają analizy. Przeciwnie. Mogą otwierać kolejne pytania. Nie chodzi wyłącznie o to, co marka zrobiła. Interesuje nas również to, co dzięki temu może wydarzyć się po stronie człowieka. A czasem najważniejszą wartością takiego spojrzenia okaże się pytanie, którego wcześniej w ogóle nie postawiliśmy.

Moim punktem odniesienia jest człowiek podejmujący decyzję. Interesuje mnie nie tylko to, co marka komunikuje, ale również to, co z tej komunikacji wynika dla odbiorcy.


Daniel Potoczny. Autor CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ. Praktyk marketingu, CEO agencji marketingowej montovnia.com

Literatura i źródła

[1] Bettman, J. R., Luce, M. F., Payne, J. W. (1998). Constructive Consumer Choice Processes. Journal of Consumer Research, 25(3), 187–217.

[2] Payne, J. W., Bettman, J. R., Johnson, E. J. (1993). The Adaptive Decision Maker. Cambridge University Press.

[3] Lemon, K. N., Verhoef, P. C. (2016). Understanding Customer Experience Throughout the Customer Journey. Journal of Marketing, 80(6), 69–96.

Źródła przykładów rynkowych

[4] Źródło: Maspex, „TYMBARK – W TYM JEST GAZZZZZ!”

[5] Źródło: Alpro, opis produktu „Alpro sojowe wysokobiałkowe.”

6] Źródło: Żabka, „Porcja DobreGO! na lato – lekkie i smaczne wybory z rabatem 50%”, 8 sierpnia 2025 r.

Uwaga metodologiczna

Przykład jogurtu jest fikcyjny. Przywołane działania marek stanowią rzeczywiste punkty odniesienia, a nie dowody określonych reakcji konsumentów. Literatura [1]-[3] dostarcza kontekstu naukowego dla rozważania zmienności procesów wyboru i znaczenia doświadczeń konsumenckich. Nie stanowi walidacji autorskiej perspektywy CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ.

ROZDZIAŁ V. RZECZYWISTE PRZYPADKI.

Copyright © {2026}, MONTOVNIA All rights reserved
Polityka prywatności i cookies CHCIEĆ-MIEĆ-BRAĆ

Dbamy o Twoją prywatność

Używamy plików cookie, aby poprawić jakość przeglądania. Możesz zaakceptować wszystkie lub dostosować zgody. Więcej szczegółów znajdziesz w Polityce prywatności.
Powered by PixelShark

Preferencje ciasteczek

Zarządzaj swoimi zgodami. Poniżej znajdziesz kategorie oraz cookies wykryte podczas ostatniego skanu strony.

Polityce prywatności

Brak cookies

Nazwaps_stats_202603_seen
Czas trwania1 miesiac 14 dni
Domenamontovnia.com
TypWlasne

Brak cookies

Powered by PixelShark